صفحه اصلی تاریخ تحول و تعالی هیپنوتیزم در ایران

تاریخ تحول و تعالی هیپنوتیزم در ایران

گردآوری : دکتر رضا جمالیان

تاریخ تحول و تعالی هیپنوتیزم در ایران

* براساس آنچه که در اولین صفحه ، از کتاب دو جلدی و هزار صفحه ای هیپنوتیزم پزشکی تألیف پزشک ، روانپزشک ، روانکاو و پژوهشگر بزرگ وولبرگ آمده است ، برای اولین بار و بصورت مستمر مغان ایرانی و یوگیان هندی ، پس از اعمال فرسایش دهنده ، خود را به حالت خلسۀ خود هیپنوتیزمی می رسانیدند و در این شرایط احساس می کردند که به قدرت درمانگری و شفابخشی عظیمی دست یافته اند .

پروفسور وولبرگ

* کریستن سن درکتابِ ترجمه شدۀ ایران در دوران ساسانیان ترجمۀ استاد فقید رشید یاسمی متذکر شده که مانی برای ایجاد تغییرات اعتقادی دریکی از شاهزادگان ساسانی و در باغ بسیار مصفای وی در عیلام یا خوزستان ، با دست نهادن بر پیشانی شاهزاده ، او را به حالت خوابواره ای فرو می برد و دراین شرایط رویا یا خلسه ، باغ آسمانی با تمام فرشتگان و طراوت آنرا مطابق عقاید مانی به او نشان می دهد ، طوری که شاهزاده پس از بیداری ، دست مانی را به نشانۀ ارادت می گیرد و عقاید و باورهای او را می پذیرد .

مانی

* درخانگاههای مانویان که بعداً خانقاه نامیده شده اند ، سالکان دراین فضاهای پرابهت ، خلوت ، کم نور و بکمک مراقبه ( مدی تیشن ) و بعد صوفیان به ادراکات و شهودهای شگفت انگیزی می رسیدند که شرح بـرخی از آنها با عنـاوین کـرامـات یـا خِرقِ عـادات درکتاب نفحات الانس جامی از انتشارات اطلاعات که عنوان پرافتخار کتاب سال را در جمهوری اسلامی گرفته و کتاب تذکره الاولیاء که توسط کریستن سن هم تصحیح و تنظیم شده ، آمده است .

یکی از تفاسیر علمی در مورد این اعمال و گزارش آنها درکتاب عرفای اسلام ، تألیف کریستن سن آمده که این کتاب توسط خانم دکتر همایی ترجمه و توسط انتشارات همایی منتشر شده است .

* در قرون بعد از اسلام ، هیپنوتیزم با عناوینی مانند « علوم غریبه » یا « مغیبات » در متن سیر و سلوک صوفیانه یا عارفانه وجود داشت و حتی شیخ اجل سعدی در مقدمۀ گلستان از حال و هوای عارفی یاد می کند که سر در جیب مراقبه ( مدی تیشن ) فرو برده و در دریای مکاشفه ـ مشاهدات اعجاب برانگیز شرایط خلسه ... فرو رفته بود و پس از اینکه به حالت طبیعی برگشته بود ، نمی توانست مشاهدات ، کشف و شهودها و ادراکات خود را بیان کند .

اگر نه برای همه ، لااقل برای اکثریت عظیمی از این شهودها ، دریافتها و ادراکات توجیه علمی هیپنوتیزمی وجود دارد و حتی در افراد مستعد ، می توان آنها را به وجود آورد .

هیپنوتیزمهای وارداتی

در 100 سال گذشته ، برخی از دانشجویان به ویژه پزشکانی که به کشورهای اروپایی به ویژه فرانسه و آلمان رفته بودند ، در کنار رشتۀ تخصصی خود با هیپنوتیزم به روایت دکتر آنتوان مسمر آشنا شدند و بسیاری از آنها به سطوحی از این دانش دست یافتند ، که در سطح جهانی و ملی خیره کننده و افتخار آمیز است . دراینجا با نهایت اختصار به شرح زندگی یکی از آنها می پردازیم .

پروفسور شارکو

دکتر اعلم الملک ثقفی پس از طی دوره پزشکی در دارالفنون ، به فرانسه رفت و در آنجا دوباره آموزش پزشکی را از اول شروع کرد و در حلقه ای از دانشمندان آن عصر و تمام دورانها که در گرد پروفسور شارکو به آموزش و تحقیق مشغول بودند ، در جوار بزرگانی مانند فروید  بابنسکی ، ژانته و  ... قرار گرفت . مقام علمی او به اندازه ای بالا بود که پس از مرگ شارکو ، پیشنهاد شد که وی به جانشینی شارکو که احتمالاً بزرگترین روانپزشک ، روان شناسی و متخصص نورولژی بود ـ که در آن زمان این سه رشته درکنار هم بودند ، قرار بگیرد ، ولی با جاذبه ای که به اصطلاح ارتباطات روحی و مضمون ارتباط با ارواح در آن زمان اروپا داشت ، ابتدا مدتی ریاست بهداری شهرداری پاریس را به عهده گرفت و بعد برای تحقیقات و کسب تجربه در رشته پاراسایکولژی به سوئیس رفت ... بالاخره به ایران برگشت و در حدود 50 جلد کتاب در زمینه های هیپنوتیزم ، مغناطیس حیوانی و انسانی ، ارتباط با ارواح و غیره نوشت که در حدود 30 سال پیش با لطف و عنایت یک هنرمند منبت کار که تمام کتابهای دکتر اعلم الملک ثقفی را جمع کرده بود ، بتدریج برای مطالعه تمام آنها را در اختیار اینجانب گذاشت . شاید مجموعه آثار این پزشک پژوهشگر ، در کتابخانۀ ملی موجود باشند این پزشک برجسته و اهل سیاست بالاخره به مقام پزشک مخصوص محمدعلی شاه قاجار رسید و دریک عکس تاریخی که محمدعلی شاه را درحال امضای فرمان مشروطیت نشان می دهد ، درکنار او دکتر اعلم ثقفی ایستاده است که قلم دردست شاه قاجار می گذارد .

دکتر اعلم الملک  ثقفی

تأسیس انبوه انجمن های ارتباطات روحی درتهران در آن دوره که دکتر ثقفی هنوز زنده بود ، از مهارت و مدیریت او حکایت می کرد و انبوه کتابهائی که تألیف کرده ، هیپنوتیزم در آستانۀ مدرن شدن را به ایران آورد . عده ای از روانپزشکان ایران هم که پس از تخصص درخارج هیپنوتیزم را وارد ایران کردند ، استاد روانپزشکی دانشگاه تهران دکتر میرسپاسی شایان ذکر است که او کتابی هم با عنوان لیپنوتیسم تألیف کرده که بارها اینجانب آنرا با علاقه و اشتیاق مطالعه کرده ام .

دکتر میرسپاسی با کابوک جلسات مشاوره و مذاکره ای را در بیمارستان روانی روزبه برگزار کرد  که پس از اینکه متوجه شود کابوک از اخبار و تصاویر این جلسات استفادۀ تبلیغاتی می کند ، این جلسات را متوقف کرد . دکتر مرتضی مهاجر و دکتر شکرالله عبداله زاده ـ اساتید روان شناسی دانشگاه شهید بهشتی از بزرگترین و تأثیرگذارترین اساتیدی هستند که درجریان اخذ تخصص روانپزشکی در آمریکا با هیپنوتیزم و هیپنوتیزم درمانی هم آشنا شده و درایجاد و تعالی هیپنوتیزم و هیپنوتیزم درمانی در ایران بسیار تأثیرگذار بوده اند .